Yağ oranı nedir? Sağlık Açısından Önemi Nedir? Doymuş ve Doymamış Yağ Türleri

Yağ oranı nedir? Sağlık Açısından Önemi Nedir? Doymuş ve Doymamış Yağ Türleri

Yağ oranı nedir? Sağlık Açısından Önemi Nedir? Doymuş ve Doymamış Yağ Türleri hakkında kadın sitemizde detaylı olarak yer verdiğimiz makalemiz.

Yağ oranı ya da yağ türü deyince, aklınıza ilk gelen kasaptaki etleri çevreleyen bembeyaz ve donuk kısımlar mı oluyor, yoksa yemeklere tat veren mis gibi tereyağı mı? Tipi ne olursa olsun, yağ deyince çağrışım yapan şey zararlı etkileridir. Yağ tüketmede genellikle sınırı kaçırdığımız için, sağlığımıza çok büyük zararının dokunduğu da bir gerçek.

Yağ tüketiminde temel alınması gereken kıstas, bir yandan yediğimiz yağların toplam miktarını azaltmak, öte yandan da zararlı yağların diyetimizdeki oranını azaltıp, göreceli olarak daha yararlı olan yağların oranlarını artırmak olmalıdır.

Hem yemeklerimize ve tatlılarımıza lezzet kattığı için, hem de lezzetli besin maddelerinin büyük çoğunluğunda bulunduğu için, yağsız yaşam, çoğumuz için ancak bir kâbus olabilir. Daha da önemlisi, yağ, vücudumuzdaki çeşitli fonksiyonların normal akışında yürüyebilmeleri için gereklidir.

Gereksinim fazlası tüketilen yağların neden olabileceği bazı önemli hastalıklar

  • Damar hastalıkları
  • Beyin kanaması ve felç
  • Bazı kanser çeşitleri
  • Aşırı şişmanlık
  • Aşırı şişmanlığın neden olabileceği çeşitli hastalıklar

Değişik kimyasal bileşimlerin sonucunda doymuş yağlar ile tekli ve çoklu doymamış yağlar ortaya çıkar. Ancak, bu bileşimlerin kimyasal açıklamaları çoğumuzun ilgisini pek çekmeyeceğinden yağları birbirinden ayırabilmek için daha pratik ve kolay anlaşılabilir özelliklere ve kriterlere bakmalıyız.

Doymuş ve doymamış yağları birbirinden ayırmak oldukça kolaydır; hem görüntüleri, hem de nereden elde edildiklerini bilmek bizi bu konuda yönlendirir.

Doymuş yağlar ve yağ oranı

Doymuş yağlar, oda ısısında katı halde kalan yağlardır. Tüm hayvansal besinlerde doymuş yağ oranı yüksektir. Örneğin, tereyağı, kaşar peyniri, yağlı süt ve dondurma, doymuş yağ oranları yüksek olan bazı besinlerdir. Margarin de katı yağ sınıfına girer.

Ancak, piyasaya sürülmekte olan birkaç ürün, doymuş yağ oranını azaltıp doymamış yağ oranını artırarak bileşimini sıvı yağlara yakın hale getirmektedir. Doymuş yağ temelde hayvansal ürünlerde bulunmakla birlikte, tropik bitkilerde de bulunur. Tatlı gıda sanayiinde (bisküvi, çikolata vb.) sıkça kullanılan hindistan cevizi yağı ülkemizde kullanılan tropik yağlardan biridir.

Doymuş Yağ Oranı Hakkında Bilgiler

Doymamış yağlar

Doymamış yağlar temel olarak bitkilerden elde edilir ve tekli ile çoklu olmak üzere iki gruba ayrılır.

Tekli doymamış yağlar

Oda ısısında sıvı haldedir; fakat, oda ısısının altında katılaşabilir. Bu gruba en güzel örnek zeytinyağlarıdır. Zeytinyağı soğukta kaldığında buğulanıp, katılaşmaya başlar.

Çoklu doymamış yağlar

Oda ısısında sıvı olan çoklu doymamış yağlar, donma ısısında da sıvı halde kalırlar. Bunları buzdolabında sıvı halde saklamak mümkündür. En sık kullanılanlar arasında ayçiçek yağı ile mısırözü yağı sayılabilir.

Tükettiğimiz toplam yağ oranı kadar, mevcut üç yağ çeşidini hangi oranda yediğimiz de önem taşır.

Peki, bu yağ oranı ne olmalıdır? Birçok uzmana göre üç çeşitten de aynı oranda alınması önerilmektedir. Ancak, özellikle yaş ilerledikçe, katı yağlar yerine sıvı yağlar; sıvı yağlar arasında daha çok zeytinyağı; ve, ender olarak tereyağı veya yumuşak bitkisel margarinler kullanmak alışkanlık haline dönüşmelidir.

Besinler arasında seçim yaparken doymamış yağın yüksek oranda bulunduğu yiyecekler (kuruyemişler, meyve, sebze gibi) her zaman için daha sağlıklıdır; doymuş yağ oranı yüksek hayvansal besinlerden vaz-geçemiyorsak, balık (kabuklu deniz ürünleri hariç) gibi doymuş yağ oranı düşük olan yiyecekler tercih edilmelidir.

Yağlar, İçlerinde en yüksek oranda bulunan yağ çeşidine göre tanımlanırlar

Yediğimiz hiçbir yağ, sadece doymuş veya sadece doymamış yağdan oluşmaz. Büyük çoğunlukla, doymuş ve doymamış yağların değişik oranlardaki dağılımından oluşur. Bu ister tereyağı, ister zeytinyağı olsun, her ikisi de, yukarıda sayılan üç yağ çeşidinin karışımıdır.

Ancak, oranlarda değişiklikler söz konusudur. Örneğin, tereyağının %57’si doymuş, zeytinyağının % 74’ü tekli ve ayçiçek yağının %66’sı çoklu doymamış yağlardan oluşur. Dolayısıyla, tereyağını doymuş, zeytinyağını tekli doymamış ve ayçiçek yağını çoklu doymamış yağ olarak adlandırabiliriz.

Yağın olumlu yanları var mıdır?

Yağ genelde insanı şişmanlatmaktan başka bir işe yaramayan, zararlı bir besin maddesi olarak algılanır. Ne de olsa, çevremizde şeker hastası olan veya damar hastalıkları bulunan kişilere verilen temel öğüt, yağlı yiyeceklerden uzak durmalarıdır.

Yağın zararlarının herkes tarafından kabul edildiği bir zamanda, birçok kişi gibi ben de yağı ve yağlı yiyecekleri tamamiyle diyetimden çıkarmaya çalıştım.

İyi ki, bu gerçekleştirmesi zor bir hedefti. Çünkü, yağın, vücudumuzun sağlıklı ve normal akışında işleyebilmesi için temel işlevleri vardır. Ancak, bu işlevlerin gerçekleşebilmesi için çok az miktarda yağ yeterlidir. Fazladan yenilen yağların -ki çoğumuz gereğinden fazla yiyoruz- kalp ve beyin gibi yaşamsal organlar üzerinde zararlı etkileri bulunur. Biz, zararlara dönmeden önce, olumlu etkilerinden başlayıp bilimsel bir yaklaşımla yağ tüketmemizi destekleyecek olguları inceleyelim.

Kalp Sağlığında doymuş yağ oranı ne kadar önemli?

Kalp sağlığında doymuş yağ oranı ne kadar önemli?

Kalp sağlığımız için özellikle doymuş yağların zararlı olduğu, tıp çevreleri tarafından tartışmasız kabul edilmiş durumdadır. Kalp rahatsızlıklarını artıran risk faktörleri arasında, doymuş yağ ve kolesterol tüketiminin azaltılmasının gerekliliği önerisi hemen hemen her yayında belirtilmektedir. Yapılan araştırmalarda varılan sonuç şudur: Yüksek miktarda tüketilen doymuş yağ ateroskleroza neden olabilir.

Doymuş yağların kalp sağlığımızı bozmasındaki neden, kandaki kötü kolesterol (LDL) düzeyini artırarak, kandaki toplam kolesterolün artmasına neden olmasıdır.

Kalp sağlığında doymamış yağ oranı ne kadar önemli?

Doymamış yağların (zeytinyağı, ayçiçek yağı, mısırözü yağı gibi) kalbimize doğrudan pek zararı dokunmaz. Ne var ki, fazla tüketildiği takdirde, doymamış yağlar da doymuş yağlar gibi kilo almamıza neden olmaktadır. Kilolu olmak ise, üzerinde önemle durulan, kalp rahatsızlıklarına neden olan risk faktörleri arasındadır.

Kalp sağlığında çoklu doymamış yağ oranı ne kadar önemli?

Bunlar kandaki kötü huylu kolesterol (LDL) miktarını azaltma özelliğine sahiptirler. Ne var ki, çoklu yağların iyi huylu kolesterolü (HDL) da azalttığı anlaşılmıştır. Bunların tam olarak hangi oranda düşüş gösterdiği kesin olarak bilinmediği için, çoklu yağların kolesterolün zararlı etkisini azaltabileceği sonucuna varmak risklidir.

Kalp sağlığında tekli doymamış yağ oranı ne kadar önemli?

Tekli doymamış yağların kandaki kötü kolesterol düzeyini düşürdükleri gibi, iyi kolesterol (HDL) düzeyini de pek olumsuz etkilemedikleri anlaşılmıştır. Zeytinyağı tekli doymamış yağlara verilecek en iyi örnektir.

Bir Akdeniz ülkesi olarak, diğer yağ çeşitlerini kullanma oranımız artmış olsa bile, zeytinyağı kullanma alışkanlığı olan bir toplum olmamız halk sağlığı açısından olumlu bir durumdur.

Yağların kalbe zararı konusunda önemli araştırma

Yaklaşık yarım yüzyıldır yapılan araştırmalar, uzmanları zamanla bir görüş birliğine götürdü. Buna göre, hayvansal besinler hem doymuş yağ oranları yüksek olduğu, hem de kolesterol içerdikleri için kan kolesterolünü yükselterek, kalp yetmezliği hastalıklarına neden olmaktadır.

40 yıl önce yapılmış olan bir çalışmanın sonuçları, birçoğumuzun yeni yeni kabullendiği bu görüşe parmak basıyordu. Örneğin bu araştırmada hayvanın etini yemeyip sadece sütünü ve yumurtasını tüketen kişilerin kolesterol düzeyleri, et yiyen kişilerden %16 daha düşük bulunmuş; yumurta ve süt dahil olmak üzere hayvansal besinleri hiç yemeyen kişilerin kolesterol düzeyleri ise et yiyenlerden %29 daha düşük çıkmıştı.

Altı yıl süren bir diğer araştırma, hayvansal besinlerden sadece süt ve yumurta yiyen kişilerle tüm hayvansal besinleri yiyen toplam 20.000 kişiyi inceledi.

Burada yaşa göre iki grup karşılaştırıldı: 35-64 ile 65 yaş ve üzeri. Bunlar da kendi içlerinde sadece süt ve yumurta yiyen ile, her türlü hayvansal besini yiyen kişiler olmak üzere iki gruba ayrıldılar.

35-64 yaş grubunda, hayvansal besinlerini süt ve yumurta ile kısıtlayan kişilerde, kalp hastalıklarından kaynaklanan ölümler, diğer gruptan %62 daha az, 65 yaş ve üzeri yaş grubunda ise kalp hastalıklarından kaynaklanan ölümler %50 daha az görüldü.

Yağ oranı ve yağın zararları üzerine yedi ülke çalışması

Toplam Kişi Sayısı: 12.000 erkek

Deneye Dahil Edilen Ülkeler: Hollanda – İtalya – Yunanistan-Japonya – Finlandiya – Yugoslavya – Amerika

Bölge Sayısı: 18

En yüksek oranda doymuş yağ tüketen toplumlar: Finlandiya ve Amerika

En düşük oranda doymuş yağ tüketen toplumlar: Yunanistan ve Japonya

En çok sayıda kalp hastalıklarına rastlanan toplumlar: Finlandiya ve Amerika

En az sayıda kalp hastalıklarına rastlanan toplumlar: Yunanistan ve Japonya

SONUÇ: Yüksek oranda doymuş yağ oranı içeren yiyecekleri tercih eden kişilerin kolesterol düzeyleri yüksek olduğu için kalp krizi geçirme riskleri de artmaktadır.

Yağ, kansere yakalanma riskini artırır.

“İnsan vücudunda, her dakika on milyon hücre bölünmektedir. Karmaşık bir kontrol sistemi sonucunda, bu hücreler hem doğru şekilde hem de doğru zamanda bölünür. Kontrol sisteminde ortaya çıkabilecek herhangi bir aksaklık ile hücre büyümesi, bölünmesi ve farklılaşması arasındaki düzen bozulur. Sistemdeki bu bozukluk ise kansere neden olabilir.

Ortaya çıkış nedenleri kesin olarak bilinmemekle beraber, kanserin, hücrelerde kontrolsüz bir büyüme ve yayılma ortaya çıkardığı bilinmektedir. Kanserli hücrelerin temel hedefleri ise büyüme ve yayılmadır, işte en ürkütücü bulgu da budur.

Kanserin çeşitleri, ortaya çıkış nedenleri veya tedavi yöntemleri konumuzun sınırlarını aşmaktadır. Bizi bu bölümde ilgilendiren nokta, yediğimiz yağlar ile kansere yakalanma arasında bir ilişki bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Yağlı besinlerin kalp sağlığına zararlı olduğunu kuşku duymadan savunabiliriz.

Ne var ki, yağlı besinlerin bazı kanser türlerine neden olduğunu aynı güvenle iddia edemeyiz. Çünkü tıp dünyası ve diğer bilimsel çevreler halen bu konuda kesin ve somut bulgulardan yoksundur.

Ancak, hem uluslararası ve ulusal boyutta oluşturulan kontrol grupları ile değişik nüfuslar üzerinde yapılan araştırmalar, hem de hayvanlar üzerinde yapılan çeşitli araştırmalar sonucunda bir görüş birliği belirmiştir. Buna göre, yağ oranı bazı kanser çeşitlerine yakalanma olasılığını artırıcı etken oluştururlar.

Çok yağlı besinleri bol miktarda tüketen kişilerde meme, kolon, yumurtalık, rahim ve prostat kanserine yakalanma riski artabilir. Bu varsayımı sınamak üzere, değişik nüfuslar ele alınarak meme, kolon ve prostat kanserinden ölen kişilerin diyetlerini inceleyen çeşitli çalışmalar yapılmıştır.

Çalışmaların ortak bulgusu, adı geçen kanserlerden ölüm oranı ile yağ tüketiminin doğru orantılı olduğudur.

YAZAR HAKKINDA

Kadın info Kadın info Kadınlara Dair Tüm Güzellikler
Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Crimage Plus Leke Giderici Temizleme SPreyi
Sponsor